بخش دوّم : اسباب تفصيليه امراض امتلائيه باب اول : امتلاى معده ، سبب الاسباب جميع امراض امتلائيه است توضيح اينكه امتلاى معده ، به معنى فساد اغذيه و فضولات [ يعنى پس‌مانده‌هاى غذايى ] در معده ، سبب انواع امتلاءات مادى بدن مىشود كه هر يك از آنها مرضى را در بدن ايجاد مىكند ؛ بنابراين ، لازم است كه ابتدا اسباب موجبه بر فساد اغذيه و فضولات معدى را شرح دهيم و سپس انواع امراضى كه عارض بر امتلاى معده هستند و نحوهء سرايت امتلاى معده به ساير اعضا و ايجاد انواع امراض امتلائيه را تبيين كنيم . فصل اوّل : اسباب افساد اغذيه و فضولات در معده اسباب افساد اغذيه و فضولات معده ، يا داخليه هستند يا خارجيه ، كه در هرحال ، اسباب خارجيه ، محرّك فضول مخفى در بدن كه مستعد افساد هستند مىباشند ؛ زيرا تأثير فاعل ، بدون استعداد قابل ، از محالات است [ چنان تأثير كبريت بر آهن كه استعداد سوختن با كبريت را ندارد ، محال است ] . اسباب داخليه ؛ عمدهء آنها سوء تدبير در خوردن و آشاميدن و بدى جوهر